Sektor biogazowni rolniczych od lat wskazuje na poważne bariery regulacyjne utrudniające jego rozwój w Polsce. Pomimo rosnącego znaczenia biogazu dla bezpieczeństwa energetycznego, gospodarki obiegu zamkniętego oraz zagospodarowania nawozów naturalnych, obowiązujące przepisy są skomplikowane, niespójne i generują nadmierne koszty administracyjne. Odpowiedzią na te problemy jest projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia funkcjonowania biogazowni rolniczych, przygotowany przez organizacje branżowe i przekazany do administracji rządowej.

Jednym z kluczowych obszarów proponowanych zmian jest status produktu pofermentacyjnego. Projekt wprowadza jasną definicję produktu pofermentacyjnego rolniczego pochodzenia oraz jednoznacznie rozróżnia sytuacje, w których w procesie fermentacji wykorzystywane są wyłącznie substraty rolnicze, od tych, w których stosowane są uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego. Rozwiązanie to porządkuje wieloletnie spory interpretacyjne i eliminuje przypadki niejednolitego traktowania pofermentu jako produktu lub odpadu.

Najbardziej odczuwalną dla operatorów biogazowni zmianą jest zniesienie obowiązku rutynowych badań mikrobiologicznych pofermentu, jeżeli instalacja pracuje wyłącznie na substratach rolniczych. Projekt wychodzi z założenia, że proces fermentacji beztlenowej – przy zachowaniu określonych parametrów technologicznych – zapewnia bezpieczeństwo mikrobiologiczne produktu. Badania laboratoryjne miałyby być wymagane jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. przy podejrzeniu zagrożenia sanitarnego. Ogranicza to znaczące koszty, które obecnie szczególnie obciążają małe i średnie biogazownie.

Projekt ustawy rozwiązuje również problem przewlekłych i skomplikowanych procedur dopuszczania pofermentu do obrotu. Zakłada skrócenie maksymalnego terminu wydania decyzji administracyjnej do 6 miesięcy oraz umożliwia zmianę składu substratów – w ramach katalogu substratów rolniczych – bez konieczności ponownego przechodzenia całej procedury. Zwiększa to elastyczność instalacji i pozwala lepiej reagować na lokalną dostępność surowców.

Istotnym elementem proponowanych rozwiązań jest także ujednolicenie systemu kontroli. Obecnie biogazownie podlegają wielu niezależnym kontrolom różnych inspekcji, często o zbliżonym zakresie. Projekt wprowadza jedną skonsolidowaną kontrolę roczną, koordynowaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prowadzoną na podstawie wspólnego planu i zakończoną jednym protokołem. Ma to ograniczyć dublowanie czynności kontrolnych, skrócić czas kontroli i zwiększyć przewidywalność dla przedsiębiorców.

Kolejnym ważnym rozwiązaniem jest cyfryzacja dokumentacji poprzez utworzenie Platformy Biogazowni Rolniczych. System ten ma służyć ewidencji substratów, parametrów procesu fermentacji oraz udostępnianiu danych organom kontrolnym. Platforma zastąpi liczne, rozproszone rejestry i formularze, ułatwiając zarówno przedsiębiorcom prowadzenie dokumentacji, jak i administracji publicznej dostęp do spójnych danych.

Projekt odnosi się również do problemów wynikających z Prawa wodnego i Programu azotanowego. Proponuje umożliwienie stosowania produktu pofermentacyjnego także w okresie zimowym, na zasadach analogicznych do niektórych odpadów nawozowych, przy zachowaniu zakazów wynikających z ochrony wód. Jednocześnie znosi sztywny wymóg posiadania 70% powierzchni gruntów na potrzeby zagospodarowania nawozów naturalnych, dopuszczając realizację tego obowiązku poprzez współpracę z biogazowniami lub innymi gospodarstwami.

W uzasadnieniu i ocenie skutków regulacji podkreślono, że proponowane zmiany nie obniżają poziomu ochrony środowiska ani bezpieczeństwa sanitarnego, a jednocześnie znacząco redukują biurokrację i koszty funkcjonowania sektora. Projekt jest spójny z prawem Unii Europejskiej, w tym z dyrektywami azotanową i OZE (RED II i RED III), oraz wspiera realizację celów transformacji energetycznej.

Całościowo proponowane rozwiązania tworzą bardziej racjonalne i proporcjonalne ramy prawne dla biogazowni rolniczych. Ich celem jest odblokowanie inwestycji, zwiększenie wykorzystania lokalnych zasobów rolniczych, poprawa gospodarowania nawozami naturalnymi oraz wzmocnienie roli biogazu jako stabilnego źródła energii na obszarach wiejskich.

pobierz projekt KZ_2026-311 Funkcjonowanie biogazowni rolniczych